TUKANG BUNTIL

TUKANG BUNTIL
Ngasrog ka unggal imah. Atuh nu tadina teu niat meuli gé kapaksa jadi meuli. Stratégi jitu dina mayukeun daganganana dina kituna mah. Ngider unggal poé, ngurilingan wewengkon sabudeureun panganjrekanana.
Dagangana mah ukur buntil, kérécék tahu jeung goréngan, rempeyék ceuk basa Malayuna mah. Tapi loba langgananana. Payu deuih, padamuru, padangariung-riung.
“Baruntil, buntil! Haraneut kénéh yeueueueueuh, baradé!”. Sorana ngoncrang pisan. Kulutrak, panto pager disada, tayohna Ma Acah asup rék nawarkeun daganganana.
“Nyai, ieu, seueur buntil daun sampeu téh. Daun gedang sareng daun taleus gé seueur kénéh. Ngahaja Ema mayunkeun dongkap ka dieu margi kamari Nyai teu kabagéan, diborong Néng Iis putrana Haji Jumali!”
“Aduh....kaleresan tos masak , Ma! Tapi kétang pangmungkuskeun, tilu mah. Buntil daun sampeu hiji, daun taleus hiji, sareng daun gedang hiji. Badé dibantun ka padamelan, kaleresan aya réréncangan anu sedepeun pisan kana buntil.”
“Rada siang angkatna Nyai?”
“Muhun, Ma!”
Créng dibayar. Tuluy manéhna ngider, sarta biasana tuluy nagen di pasar dadakan deukeut komplék perumahan nu teu pati jauh ti imah kuring.
Najan geus kolot, Ma Acah téh jagjag kénéh. Parangina salawasna marahmay. Soméah tur daréhdéh. Pakulitanana beresih, konéng umyang. Sésa-sésa kageulisanana mangsa keur ngora napel kénéh dina tagog jeung dangdanana nu sarwa basajan. Ēta pisan nu jadi peunteun tambahan nepi ka ahirna loba jalma nu kairut jadi langganana. Geus puguh buntilna mah, raos pisan. Bungbuna nyerep sarta racikan rasana pas jeung seléra, utamana kuring sakulawarga.
Ma Acah téh sok resep ngahaleuang. Enya, nyelang-nyelang bari laladang kituna téh. Ngeunaheun deuih sorana. Teuing kumaha mimitina pangna bisa ngahaleuang téh, da lamun ngahaja diseleksek, dijawabana kalah ka sok ku cipanon. Manéhna tuluy carindakdak. Ti harita, ku saréréa tara sok ditaranya deui asbabun nujulna ngeunaan kabisana dina urusan ngahaleuang téh. Nu penting mah, kabéh pelanggana ngarasa kahibur , kaasup kuring tangtuna baé.
Mimiti wanoh ka Ma Acah téh basa kuring kakandungan ku Raga, anak kuring nu cikal. Harita kuring anyaran bumén-bumén di éta lembur. Unggal indit jeung mulang ngider, jalanna téh ka hareupeun imah. Hiji-hijina jalan motong anu pangdeukeutna pikeun ngajugjug padumukanana anu perenahna di tonggoheun imah kuring. Ku pasipatanana nu salawasna soméah, kuring gé jadi miconggah. Teu asa-asa tatanya mun pareng aya bangbaluh,, utamana dina urusan usuk-asak jeung ngurus budak. Asa aya batur sawala, pangpangna deui, asa aya gegentos Ema. Ema nu tebih aya di lembur.
“Waktos tacan aya komplék perumahan mah Ema téh teu pernah motong jalan ka dieu. Ti rorompok téh kantun mudun baé pami badé ngider téh. Tapi ayeuna mah sakuriling bungkingna tos dibénténg. Ah...teu dipaké aral subaha najan kudu leumpang rada jaug gé, geuning aya hikmahna, jadi nambahan langganan.” Sorana leuleuy, pinuh ku kaihlasan.
“Kitu nya Ma! Da abdi mah teu terang, tacan lami di dieu téh!”
“Dupi kawit ti mana Nyai téh?”
“Asli mah ti Subang. Pami pun lanceuk mah ti Tasik. Tapi duanana gé daramel di dieu!”
“Saé wéh. Janten tiasa tepang sareng Ema!”, nyaritana tara elat ti imut.
“Dupi Ema urang dieu?”
“Kawit mah ti Pamulihan. Bubuara di dieu mah, nuturkeun nu jadi alo. Inyana icalan sayur di pasar. Ari heug jadi betah ningan.”
“Lumayan tebih nya Ma.”
“Muhun, sakantenan nebihan panineunggan mangsa lawas. Panineungan nu pangéndahna dina kahirupan Ema. Panineungan éndahna mikacinta jeung dipikacinta”. Panonna melong ka jauhna. Pok ngomong deui.
Ēh...henteu kétang. Tong diémutan cariosan Ema nu nembé téh nya Nyai. Anggap guguyon wéh!”, bari imut maur, sari-sari kaduhung geus nyarita kitu hareupeun kuring. Nyaritakeun sabagian lalakon kahirupanana. Tuluy manéhna amitan. Leumpang rada rusuh ka tonggohkeun muru padumukanana, ciga nu sieun tuluy diudag, diudag ku ngahunyudna pananya kuring.
Aya kana samingguna Ma Acah teu aya dagang. Ka parapelangganna, manéhna pupulih, cenah rék nyelang heula mulang ka lemburna sabab aya kulawarga deuheusna anu kapapaténan. Teu wudu ngarasa leungiteun. Najan enya jeung Ma Acah téh teu dulur teu baraya tapi lumayan raket. Buntilna, goréngana sarta hariringna milu ngeusian warna-warni kahirupan kuring.
Isuk-isuk harita téh, pareng keur tenga-tengo di buruan. Maksud téh néangan tukang bubur. Torojol Ma Acah, ngagandong daganganana. Leungeun katuhuna ngajingjing jingjingan beureum, eusina goréngan biasana mah.
“Aéh....tos icalan deui geuning Ma! Iraha mulih ti lembur?”, ceuk kuring. Asa mobok manggih gorowong, rék néangan réncang sangu keur mumuluk isuk-isuk, jol manéhna, atuh asa dianteuran.
“Mangkukna Nyai, lah capé kénéh puguh, ieu gé maksakeun, mantakna rada siang nembé jol ka dieu. Pami teu kieu, ti mana atuh Ema tuang!”, ngawalon antaré, semu-semu dareuda sorana téh. Tara kitu biasana mah. Duka kunaon.
“Ma, ieu artosna!”, kuring ngasongkeun duit rada gedé.
“Uluh.........., tacan aya angsulan Nyai, simpen heula baé, ké uihna ku Ema disampeur”.
“Entong Ma, pamali. Jaba ngalarisan, ma enya dianjuk, antos sakedap!”, ceuk kuring, léos ka jero muru salaki anu keur nungguan di méja makan.
“Pap, aya artos sapuluh rébu? Hawatos Ma Acah, nu ieu tacan aya angsulan saurna!”
Manéhna ngodok saku calanana, song mikeun duit ka kuring. Léos deui ka hareup, kasampak Ma Acah keur tungkul bari nyusutan cipanonna.
“Ieu artosna Ma, angsulanana énjing wéh bilih tacan aya mah!”, ceuk kuring.
“Mangga Nyai nuhun!”, ngajawabna angger bari tungkul, nyusutan cipanonna.
“Ema nangis? Teu raraos panginten nya, capé kénéh mulih ti lembur?”, cékéng bari nyekelan taktakna.
“Ah..henteu Nyai, ieu mah kapireupeunan!”, angger ngangles. Nyalénggorkeun pananya, saperti biasana, tuluy amitan. Leumpang semu nu rusuh, sieuneun diudag pananya kuring.
Kabeneran poé éta mah henteu indit digawé. Meungpeung keur teu dines, rék dipaké bébérés saung. Samemena bébérés téh. Sabab, salaki geus indit ka kantor, ari barudak keur sarakola. Kareungeu bél disada, horéng Ceu Uning, tukang nagihan pérélék RT.
“Apal kana jadwal abdi nya Ceuceu mah, sumping téh kaleresan abdi nuju teu mios”, ceuk kuring.
“Muhun, ngahaja lah diapalkeun hiji-hijina, lain kurang gawé kikieuan téh. Pangangguran nengetan kagiatan batur. Ieu mah demi kelancaran bersama”, cenah capétang pisan.
“Ih...saé Ceu. Janten kader mah kedah kitu. Reugreug pikeun warga mah. Nyanggakeun ieu, janten tilu puluh lima rébu sareng uang keamanan”, bari créng mérékeun duit sajumlah éta. Maksud téh ngarah manéhna gancang ingkah. Sok resep ngagosip Ceu Uning mah. Teu munafik ieu gé, resep kana gosip mah, komo gosipna parasélébritis mah, ngan kapan kuringna keur loba gawé. Mun salaki apaleun mah komo, sok tuluy ngagelendeng. Majar cenah, tong resep ngagosip, pipilueun ngomongkeun urusan batur.
“Néng Ica! Ngider deui dagang geuning nya Ma Acah téh! Aya kana samingguna da peré, cenah mah béakeun modal.” Tah mimiti yeuh, kanceuh panyakitna.
“Saur saha Ceu?” ceuk kuring. Manéhna karacam-keureuceum, tuluy tatanggahan ningali kana lalangit imah. Ramo-ramo sukuna nu baruntet, diutek-utekeun, badami jeung haténa meureun, néangan deui keur bahan picaritaeun.
“Aya wéh atuh Néng, jeung deui loba da nu nyarita kitu téh. Cenah bari dagang téh Ma Acah sok ceurik bae.”
“Sakaterang abdi mah, Ma Acah teu icalan téh sanés séépeun modal Ceuceu, tapi mulih heula ka lemburna aya nu kapapaténan.”
“Heuheuy, aya kamajengan ayeuna mah Neng Ica téh. Geuning uninga kana gosip, up to date deuihanan kakupingna mah. Hayu ah, badé ka bumina Bi Haji Fatimah heula, lumayan, sok aya baé anu dibekelkeun ti dinya mah. Mun teu rangginang, téngténg, atawa gula kawung gé osok da.” Ngajual jenengan Bi Haji, pikeun nyalénggorkeun obrolan.
Nu ngaléos téh diteuteup, kari tonggongna. Pangawakanana nu bayuhyuh, leumpangna nu semu ngungkug sarta biwirna nu rada nyungcung nambah pantes kana kabiasaanana nu resep ngagosip. Gosip téa kapanan, beuki digosok cenah kapan beuki sip. Panto pager gancang diselotkeun. Ingetan balik deui ka Ma Acah. Bet kagambar baé pamolahna tadi isuk. Sorana nu dareuda, tungkulna, cipanonna, jeung leumpangna nu semu rusuh. Aya naon atuh Ema, kuring teu wenang tetelepék.
Saminggu ti sanggeusna éta kajadian, kuring nepungan Ma Acah ka panganjrekanana. Maksud téh rék pesen buntil. Kabeneran di kantor kuring rék ngayakeun bazar. Saur Pa Kepala, ti séksi kuring mah kabagéan muka stand “makanan khas tradisional Sunda”. Nya kuring inget ka Ma Acah. Pasakanana arénak tur nu pangutamana cocog jeung téma anu dipénta, nyaéta katuangan has tradisional Sunda. Lian ti kitu, kuring bisa mantuan Ma Acah pikeun promosi daganganana. Mudah-mudahan baé ku cara kitu bisa mantuan manéhanana. Da moal éra ngasongkeun, buntil damelan Ma Acah mah, puguh buntilna raos pisan.
Lantaran kuring jeung salaki mah lain pituin urang Cimekar, teu wudu rada hésé manggihan panganjrekan Ma Acah téh. Padahal, antara Cimekar jeung Bobojong téh teu pati jauh. Ngan rada bélot jalanna mawa kendaraan mah. Muter, kudu ka jalan gedé heula, ngaliwatan Kantor Kelurahan jeung Puskesmas Cipageran.
“Mam, terang kitu lebah-lebahna ka bumi Ma Acah téh?”, nu gigireun nanya bari anteng ngangagulak-gilekeun setir.
“Teu acan Pap! Urang tataros wéh, piraku teu arapaleun.”
“Is...atuh da ieu mah di dayeuh, lain di Cibaréngkok atawa di Cigalontang. Di dayeuh mah nanyakeun alamat gé kudu lengkep RT / RW-na, nomer imahna jeung sajabana!”
Rada ngepér dikitukeun ku salaki téh. Angger ari geus nyingsieunan téh, lain mukpruk ku harepan. Tapi, giligna patékadan kuring, ngadatangkeun hasil. Najan bari hararésé teu burung kapanggih panganjrekan Ma Acah téh.
Malem Juma’ah nganjang téh, ba’da Isa. Imahna Ma Acah téh rada béh jero. Mobil di parkirkeun sisi jalan gedé anu brasna ka Pakuhaji. Silihtungtun jeung salaki mapay-mapay galengan sawah. Kaayan reyem-reyem, ukur kacaangan lampu néon nu célak-célak ti luhur loténg hiji imah. Pangagréngna di éta tempat.
Nepi ka hareupeun panto, kuring keketrok. Selengseng kaambeu seungit menyan. Tuluy kaambeu seungit kembang kananga. Léngkah téh kandeg, henteu laju. Sed mundur, ngajauhan panto imah. Gep muntangan leungeun salaki. Pageuh pisan. Haté mimiti dag-dig-dug teu pararuguh. Ayeuna mah salaki nu maju téh. Keketrok kana panto. Sajongjongan simpé. Atra kadéngé bangkong raéng disarada, kawas milu ngendangan kana teu paruguhna rarasaan kuring. Kana ratugna keteg jajantung. Korodok-korodok sorana asa gigireun. Asa gajleng-asa gajleng wéh, ngaclog kana suku.
Kulutrak panto aya nu muka. Awéwé tengah tuwuh ngajanteng hareupeun panto. Kabayana warna beureum, bordélna ku benang emas, tingkaretip, paselang jeung muté-muténa nu buburicakan katojo ku sinar lampu.. Sampingna batik sidomukti weuteuhan kénéh, karémbong warna konéng dibeulitkeun dina cangkéngna. Buukna dirumbaykeun, ditumbu ku sobrah, ngarumbay seret cangkéngna. Hiuk, kambeu deui sengit menyan jeung kembang kananga. Atra ayeuna mah, datangna ti jero imah. Puriding.....ngadak-ngadak, bulu punduk tingpuriding.
Lamun henteu gancang nungkup biwir sorangan, sarta henteu dibarengan ku salaki, cigana kuring geus ngagorowok bari tuluy kabur, kabur ti éta patempatan. Kabur sakalumpat-lampét bari notog-notogkeun manéh. Dicicipta tangtungan Ma Acah anu mapag téh. Ma Acah anu dangdanana sarwa basajan. Kari-kari, peuting ieu bet robah dangdanan.
“Geuning Nyai! Sareng Asep deuih. Mangga kalebet!”, halon sorana semu dareuda.
“Ieu téh Ema, Ma Acah?”, rada merod basa panungtun salaki ngajak asup ka imah téh.
“Muhun Nyai, mangga lebet!”
Sup kuring jeung salaki ka jero. Diperenahkeun di ruang tamu ti dituna mah. Aya korsi awi panjang jeung méjana anu langsung nyanghareup ka patengahan. Téténjoan nyidik-nyidik nyiru nu ukur kacaangan ku lampu lima watt.. Susuguh katingalina mah. Aya Cau Muli sasikat. Tuluy sangu congcot, diluhurna diteundeunan endog. Gelas tilu siki. Katempona mah siga dieusi, sagelas ku ci kopi, sagelas deui ku ci entéh jeung nu sagelas deui mah ku cai hérang. Aya bubur bodas jeung bubur beureum deuih, diwadahan daun cau beunang nékor. Upet wéh sabungkus. Ari kembang tujuh rupa diwadahan dina piring mélamin warna kayas. Parukuyanana ngebul kahuru menyan. Haseupna ngelun, mumbul ka luhur, minuhan patengahan, nganteurkeun seungitna ki menyan nu tuluy nepi kana aambeuan kuring.
Rét ka salaki. Rada ayem katingalina mah. Tapi kahemengna kana ieu kaayaan teu bisa disumputkeun. Tarangna rada kerung bari tuluy malik ngarérét ka kuring. Sajongjongan duaan papelong-pelong. Di luar kaayaan beuki simpé.
“Ma, teu ngagangu abdi dongkap ka dieu?”, ngawanikeun manéh muka obrolan. Bari sora mah jadi ngageter, kasima ku kaayaan. Pikiran dipinuhan ku rupa-rupa sangkaan. Boa Ma Acah téh munjung. Geuning aya susuguh. Paingan dagangna payu. Boa ayeuna keur nyuguh néangan pikeun wadalkeuneun. Boa kuring nu rék dijadikeun wadal, kuring kadua salaki. Pipikiran beuki tagiwur. Jajantung beuki ratug tutunggulan.
“Henteu Nyai. Mung Ema ménta dihampura. Duméh Ema nuju kieu. Kieu cara Ema ngamprokan nu jadi salaki. Maneuh unggal malem Juma’ah Kaliwon Ema mah kikieuan téh. Dipimaksud nyacapkeun kasono ka nu jadi salaki. Kang Arnasum, nu miheulaan ninggalkeun Ema.” Segruk ceurik. Teu lila kituna téh, tuluy posisi diukna robah. Ēmok ciga sindén dina panggung. Manéhna ngahaleuang. Apal kuring gé kana kawihna. Kawih favorit kuring nu dijieun ringtone panggentra dina ponsél.




Baheula mun pareng nganjang
suguhna imut Nyi Lanjang
asih nu nganteur harepan
pasini na kasadrahan

Mmmh, deudeuh teuing
na peuting héab naraka
aya nyawa nilar raga
bébéné mulang ti heula
bébéné mulang ti heula.
Mmmh, deudeuh teuing
na peuting hujan cimata
aya waruga palastra
jajaka raheut haténa
jajaka raheut haténa.
Ayeuna mun pareng nganjang
nu témbong ukur kalangkang
mega mendung na jajantung
lagu liwung na bangbarung
Leler tina kasedihna, Ma Acah ngadadarkeun lalakon hirupna. Ditéték taya nu kaliwat. Ti mimiti manéhna jadi sindén nepi ka prukna kawin ka Mang Arnasum nu jadi tukang kendang di éta rombongan. Sindén bekén manéhna téh. Hiji mangsa nabeuhna nepi ka hiji perkebunan. Juragan Kontrak di éta perkebunan kabungbulengan ku manéhna. Tuluy naragal ku jalan teu hadé. Mang Arnasum diiwat. Ditaragal nepi ka hanteuna bari teu puguh raratanana. Ahirna, hiji mangsa, Mang Arnasum kaimpikeun méré ilapat. Cenah lamun hayang amprok jeung salilana hayang tuluy dibaturan, Ma Acah kudu ngayakeun ritual dina saban malem Juma’ah Kaliwon. Kanyerina kana panineungan jeung almarhum Mang Arnasum kasuat-suat deui basa kamari ngahajakeun mulang ka lemburna téa. Kagambar panjangna rasa longkéwang dina dirina. Teuing nepi ka iraha. Deudeuh teuing Ma Acah.........
Cimahi, Desember katompérnakeun.
Katerangan: Kawih Mang Koko, didownload tina Wikisource – Longkéwang.
Ku: Hena Sumarni
Tribun Jabar-Sabtu, 12 Februari 2011

NU LUNTA TI LEMBUR

Tribun Jabar
Saptu, 15 Januari 2011

                Moal aya nu bireuk deui ka grup jaipongan Baraya Deukeut mah,  sasat jadi catur balaréa. Pikeun wewengkon pakaléran  mah, moal aya nu bisa  mapakan. Lian ti sora sindénna aralus jeung gareulis, parapenarina gé ngarora kénéh. Salah sahiji diantara nyaéta Nyi Cicih Kuraesin.  Sok sanajan pendidikanana ukur tamatan SMP, tapi manéhna kaitung penari anu boga pangaweruh leuwih punjul ti batan penari séjénna di éta rombongan. Hal ieu katangen tina sikep manéhna nalika manggung, tina kostum panggung nu dipakéna, tina improvisasi gerakan tarina, jeung tina pola pergaulan hirupna.  Napak dina adeg-adeg étika nu sawajarna. Pangna bisa kitu téh, lantaran Nyi Cicih  sok loba tatanya ka beubeureuhna, Jang Iwan Wisnu Taryana, lulusan paguron luhur, nu jadi  guru honor di sakola dasar, teu pati  jauh ti lembur kuring. Ku lantaran kitu, pantes lamun Nyi Cicih jadi primadona téh.
                “Nyi, naha henteu giras ciga batur di panggung téh, kitu deui ka bajidor!”, ceuk kuring, basa nganteurkeun bako ti Mang Ita keur bapana Nyi Cicih.
                “Ceuk Kang Iwan, jaipong téh tarian pangéndahna sadunya Mang Tarsan!  Ēnérjik, dinamis, éstétis jeung atraktif. Ku lantaran kitu, urang kudu bisa ngamumuléna, sangkan unsur kaéndahanana bisa langgeng tur abadi. Ulah diruruksak ku improvisasi gerakan anu teu pararuguh. Komo bari ngumbar ajén érotisna wungkul mah”, cenah ngajawabna meni capétang. Enya, bener! Da kuring gé satuju pisan.
Kasebutna gé primadona grup, tangtu baé manéhna meunang perlakuan anu leuwih istimewa dibandingkeun jeung personil séjénna.  Bisa disebutkeun diogo ku pingpinan rombongan téh. Sasat cenah daya jualna pikeun dikomersikeun dina seni jeung hiburan ngadatangkeun hasil nu mucekil keur kalumangsungan ieu grup. Mun geus kitu, lain baé Nyi Cicih nu diuntungkeun téh, atawa Mang Ita  pamingpin rombonganana, tapi sakumna personil anu kagabung di Grup Jaipong  Baraya Deukeut kabawa senang. Dapurna bisa terus ngarebul sarta barisa nyumponan bubutuhna sapopoé.
                “Omat Cim, heulakeun ngajemput Cicih mah. Keur mah rada nyingcet imahna, katurug-turug bisi keseleun nungguan!”, cenah ceuk Mang Ita basa nitah néang  Nyi Cicih ka supir éta rombongan.
                “Enya, siap bos! Resep uing mah ngajemputna gé. Keur geulis téh bageur Nyi Cicih mah, tara kopét kana jereki, roko sabungkus baé mah sok meunang. Bong ka nu bageur, jerekina gé alus. Ayeuna geus dilamar ku nu beunghar!”, ceuk Mang Ocim bari ngaléos moro kana mobil Suzuki Carry deuk ngajemput Nyi Cicih téa. Salaku kenék, kuring gancang nuturkeun, bisi katinggaleun. Ari pancén kuring nyaéta sok mangakutankeun babawaan sindén jeung penari, diasup-asupkeun kana bagasi mobil. Geleser  mobil téh maju, rék nyampeur Nyi Cicih ka imahna di Kampung Mungkuk Jaya.
                “Tarsan, iraha euy kawinna Nyi Cicih téh, ningan mimilu kénéh nabeuh!”, ceuk Mang Ocim ka kuring.
                “Béjana mah sabulanan deui Mang”, ceuk kuring.
                “Maké diidinan ku Juragan Durli nya euy!”, ceuk Mang Ocim bari leungeunna anteng ngagulak-gilekeun setir.
                “Da can resmi jadi pamajikanana meureun Mang.  Ongkoh deui Nyi Cicihna jelema butuh. Saha atuh anu jadi tulang punggung kulawargana salila ieu ari lain manéhna”, ceuk kuring.
                “Bageur  tuda Nyi Cicih mah. Enya gé ukur jadi penari. Harga diri téh sakitu dipupustina ningan.  Bari pinter, nolak ajakan bajidor nu cunihin téh,  teu mantak nyigeung kana perasaanana. Mantak pantes padamikaresep ku bajidor gé!”, Mang Ocim nyarita deui.
                “Tapi siga teu katingali atoh sakitu rék meunangkeun jelema jegud gé nya Mang”, ceuk kuring.
                “Heueuh, teuing atuh! Sugan jeung didinya sok ngobrol. Kapan manéh nu sok dipercaya ka ditu-ka  dieu ku Nyi Cicih mah.” Ceuk Mang Ocim
                “Ah..teu wani tetelepék atuh Uing gé!”  ceuk kuring. Nepi ka imahna,  kasampak nu diomongkeun téh keur  nungguan dijemput. Sanggeus manéhna amitan ka indungna bari teu poho nyium leungeunna, Nyi Cicih asup kana mobil.
                “Ka mana Si Abah Nyai, teu katingali, keur suwung?”, Mang Ocim nanya.
                “Enya Mang, nuju ngangon domba bari sakalian ngarit!” témbal Nyi Cicih tungkul.
                “Duh..asa rada  beurat eusi koper téh Nyai  ayeuna mah. Boa-boa aya kagegelen keur Uing yeuh!”, ceuk kuring bari ngasupkeun koper kana bagasi. Geleser  mobil téh maju.
                “Enya Mang, kabayana loba mutéan. Modél panganyarna. Niron tina majalah bawana Yeni, babaturan abdi  ti Bandung!” témbalna bari imut.
                “Heu heu, gan téh aya taeun...!” ceuk kuring.
                “Atuh da tungtutan peran Mang. Jadi penari mah ningan  kacida pentingna merhatikeun penampilan téh. Ngarah nu lalajo jeung bajidor henteu baroseneun.” Ceuk Nyi Cicih
                “Enya satuju pisan Emang gé Nyi, ngarah masarakat arapaleun bédana grup jaipong urang jeung grup séjénna. Penarina gareulis tur bajuna henteu katinggaleun jaman. Harurung - harérang jeung buricak burinong”, ceuk kuring bari seuri. Nyi Cicih ogé milu seuri. Seuri maur saukurna, hambar katempona, taya dangiangan.  Kuring jadi panasaran.
                “Ēh..ieu aya roko Mang. Hatur lumayan nya, sabungkus éwang.” Ceuk Nyi Cicih bari leungeunna mukakeun résleting tasna. Kusiwel manéhna ngaluarkeun roko dua bungkus. Song dibikeun ka kuring  sabungkus, ka Mang Ocim sabungkus. Meni bareng kuring jeung Mang Ocim nganuhunkeun.
                “Pangirim Nyi?”, Mang Ocim nanya.
                “Enya Mang”, témbalna pondok.
                “Iraha Juragan Durli nganjang?” Mang Ocim nyusul tepus.
                “Kamari. Bari mulangna riributan heula jeung abdi”, témbal Nyi Cicih, paromanna robah jadi alum.
                “Naha bet bisa kitu? Lain atoh mun diamprokan pisalakieun mah!”, ceuk Mang Ocim.
                “Atoh sotéh mun urangna  bogoh!”, témbalna.
                “Ku naon mimitina pangna jadi paséa?”,  ceuk Mang Ocim.
                “Teu pira alatanana mah. Manéhna nyarék abdi milu nabeuh poé  ayeuna. Pédah urang rék nabeuh ka Tambakbaya lemburna Haji Wana nu ti heula kungsi deuk mileuleuheungkeun abdi. Timburuan meureun manéhna téh. Ari ceuk abdi téh kapan geus  aya perjanjian. Saacan sah jadi pamajikanana, abdi meunang kénéh milu nabeuh. Lamun teu diidinan, kajeun bedo kawin téh. Ceuk pamikir abdi, can boga hak sapinuhna manéhna kudu ngatur-ngatur abdi, da can jadi salaki. Abdi deuk eureun jadi penari lamun geus sah ditikah ku manéhna. Sarta, minangka kompénsasina, sagala rupa kaperluan abdi sakulawarga jadi tanggung jawab manéhanana. Taluk asin geuning dikitukeun mah, tuluy ngahempékeun.   Kuduna manéhna téh nyaho, nari téh dunya abdi. Leuwihna ti éta ieu téh pan pakasaban abdi nu salila ieu dipigawé keur ngusahakeun kulawarga abdi”, ceuk Nyi Cicih pinuh ku kakeuheul.
                “Alusna mah Nyai gé nurut. Da kalah dikumaha ogé Juragan Durli téh pisalakieun Nyai!”,  ceuk Mang Ocim mapatahan. Kuring mah jempé, ngahéphép wéh di jok tukang bari ngelepus udud.
                “Jadi Emang gé mangmeunangkeun aki-aki itu. Ciga  Abah jeung Ema baé. Naha meni taya nu ngartikeun kana perasaan abdi. Abdi téh kapaksa daék ka Juragan Durli téh. Demi Abah jeung Ema. Apan Mang Ocim gé apal meureun, salila ieu abdi téh keur papacangan jeung Kang  Iwan.  Abah jeung Ema teu doaeun lantaran manéhna ukur guru honor di sakola dasar.” Ceuk Nyi Cicih bari nyusutan cipanonna ku tisu. Ramona nu marucuk eurih ngaramesan tisu dina lahunanana.
                “Nyai, reungeukeun ku Nyai. Ieu mah ceuk Emang nu bodo. Teu salah pamikiran Si Abah jeung Si Ema téh. Lamun Nyai meunangkeun jelema beunghar, meureun Nyai téh bakal senang. Si Abah jeung Si Ema gé bakal kabawa senang. Da hirup rumah tangga téh teu cukup ku cinta wungkul bekelna. Kolot Nyai hayang ningali Nyai aya dina kasenangan. Pamikiran nu jadi kolot mah  kabéh  gé sarua, hayang ningali anakna hirup kalayan pinuh ku kabagjaan”. Ceuk Mang Ocim panjang lébar mapatahan.
                “Tapi pan Kang Iwan gé  engké mah boga gajih Mang!”. Nyi Cicih neuteup kana beunngeut Mang Ocim.
                “Lila kénéh meureun Nyai ceuk anggapan kolot Nyai téh!” Mang Ocim némbal.
                “Naha atuh Abah jeung Ema téh henteu sabar ngadagoan nepi ka Kang Iwan diangkat jadi pagawé pamaréntah”. Luk Nyi Cicih tungkul.
                “Sabar Nyai, meureun ieu babakti urang ka nu jadi kolot”, ceuk kuring milu mairan.
                “Mun teu inget ka dinya mah, kuring gé hayang kabur Mang Tarsan. Kabur sing jauuuh téh, nyumput paduduan jeung Kang Iwan. Sangkan kuring teu jadi kawin ka aki-aki bari jadi pamajikanana anu ngora.” Ceuk Nyi Cicih bari nginghak ceurik.
                “Geus,  susutan ci panon téh, geus nepi ka imah Obos. Tuh batur geus karumpul. Wayahna sing sabar!” ceuk Mang Ocim. Jrut kuring jeung Mang Ocim tarurun tina mobil. Nyi Cicih mah teu milu turun. Paingan kaayeunakeun paromanna téh sok alum baé,  horéng jejeroan haténa mah teu puruneun dikawinkeun ka Juragan Durli téh.
                Cunduk kana waktuna, manggung téh dimimitian ba’da isa. Haji Saripudin Bakar nu mangku hajatan téh. Jelema pangjegudna di Kampung Tambakbaya. Hajat nyundatan anakna anu bungsu. Sanggeus lagu Kidung nu sok biasa dikawihkeun minangka bubuka  réngsé, Mang Ita mimiti panén amplop. Amplop téh jerona duit, minangka tanda pikeun ménta hiji lagu,  sarta éta amplop bakal milu nangtukeun ogé penari anu baris  pinton ngigelanana.  Biasana eusi amplop téh pagedé-gedé. Saha nu panggedéna ngamplop,   éta anu baris pangheulana paménta laguna dikawihkeun. Pikeun bajidor kahot mah, hal kitu téh geus jadi budaya anu maneuh. Lebah dieu reputasina salaku raja sawér ditandonkeun.
Ku kabeneran, nu pangheulana dikobul ménta lagu téh Haji Wana téa. Sarta lagu nu dipéntana “Bangbung Hideung”, sedengkeun penari anu marengan ngibing di luhur panggung nya Nyi Cicih téa.
                Peuting éta, Juragan Durli ogé datang. Diuk panghareupna beulah katuhueun panggung. Ari Haji Wana diukna beulah kéncaeun panggung. Ngong Bi Ijah, juru kawih kahot  mimiti ngawih, coda,  dina lagu “Bangbung Hideung”.
                “Bangbung hideung........boro-boro teuing diriiiiiiii iiiiiii iiiii. Leuheung basa dicandak ka  suka galih. Situ pinuh balong jero”, sora  Ceu Ijah ngageureuleung dipirig wirahma nayaga nabeuh gamelanan.
                Jung Nyi Cicih nangtung. Sangeus rengkuh méré salam ka nu lalajo manéhna ngaréngkénék ngibing, nuturkeun wirahma kendang. Uyegna, ukelna, mincigna diréka dialus-alus. Asa motah ngibingna,  béda ti biasa. Biwirna nu ngagondéwa,  malédog-malédogkeun imutna ka saban mahdab. Nu lalajo surak ayeuh-ayeuhan ngeprokan sang primadona nu keur motah nuturkeun wirahma kendang. Léok awakna  diluak-léokeun, digibegkeun ka beulah kénca, leungeunna muka soléndang nu disampaykeun dina beuheungna. Lung éta  soléndang téh dialungkeun ka lebah Haji Wana diuk. Kep  éta  soléndang téh ku Haji Wana disanggap. Tuluy  disangsangkeun kana beuheungna.  Jung Haji Wana nangtung, ngadeukeutan kana panggung.  Nyi Cicih hideng  deku. Tuluy leungeunna diasongkeun ngajak sasalaman ka Haji Wana téa. Kep leungeun sang primadona téh dikeupeul, lila teu dileupaskeun. Leungeun kécana ngodok saku calana. Haji Wana  ngaluarkeun duit sawéranana. Duit téh diacung-acungkeun. Salambar-salambar duit warna biru téh dikeupeulkeun kana leungeun Nyi Cicih.  Nu geulis téh malik nyekel. Beungeutna  ngahaja dideukeutkeun kana lebah beungeutna Haji Wana. Ti beulah katuhueun panggung Juragan Durli panonna molotot. Beungeutna geuneuk nahan kaambek, kasorot ku cahya lampu néon.
                Kitu jeung kitu peta Nyi Cicih peuting éta. Ngibingna motah, imutna  diumbar. Tara-tara ti sasari. Nepi kalekasan manggung jam tilu subuh. Manéhna mandeurikeun manéh turun tina panggung. Nepi ka handap, Juragan Durli geus ngajega.
                “Nyi,  mulangna kana mobil Engkang, tong milu jeung rombongan!”, cenah, sorana teugeug sarta pasemonna sambutut manyun.
                “Ari koper jeung babawaan abdi kumaha?” ceuk Nyi Cicih meni ayem. Tenang pisan sikepna, teu katingali geumpeur nyanghareupan anu keur baketut haseum dirérab rasa timburu téh.
                “Tarsan! Akutan babawaan Si Nyai kana mobil. Tuh Avanza hideung diparkirkeun sisi jalan gedé!” ceuk Juragan Durli ka kuring. Regeyeng koper téh dipanggul. Juragan  Durli ngaléos bari nungtun leungeun Nyi Cicih. Nu ditungtun téh ngépéskeun leungeunna. Leumpang mandeurikeun manéh satukangeun kuring.
                Saminggu satutasna nabeuh ka Tambakbaya, Nyi Cicih rék dikawinkeun. Nu tadina sabulan deui téh bet dipajukeun,  lantaran ti pihak calon pangantén lalaki ngaburu-buru cenah. Béja kawinna Nyi Cicih geus sumebar kamana-mana. Majar cenah sang primadona téh ayeuna mah geus aya nu boga. Dikawin juragan beunghar kalayan maskawinna ku motor matic.  Loba  bajidor kahot anu milu handeueuleun. Lantaran  ibingan sang primadona, uyegna, mincigna, ukelna reujeung imutna moal  bisa  deui marengan maranéhna ngabajidor.
                Piisukaneunana rék dirapalan, kuring ngamprokan Nyi Cicih ka imahna. Sakalian mérékeun kado, kapihapéan ku Jang Iwan beubeureuhna Nyi Cicih téa. Nu ditepungan téh bet pikawatireun. Beungeut pias, panonna carindul balas ceurik. Ceurik nyeungceurikan nasibna anu geus diguratkeun ti azali. Song babawaan téh dibikeun.
                “Nyi, katitipan ieu ti Jang Iwan”, ceuk kuring teu hayang loba carita.
                “Kang Iwan?”, Nyi Cicih curinghak.
“Enya, mangkukna mihapékeun éta ka  Emang. Ka teuing naon eusina mah!”, ceuk kuring.
“Ka mana Kang Iwan téh  Mang?”, Nyi Cicih nanya ka kuring.
“Lunta ti lembur Nyi! Ka Batawi omongna mah cenah. Susugan meunang pagawéan nu gedé gajihna  cenah!”, ceuk kuring.
Segruk Nyi Cicih ceurik. Sorana rada dipegég sangkan batur teu milu ngareungeueun. Béréwék, bungkus kado téh dibuka. Jerona cupu leutik, aya alian. Sarta di jeroana aya surat sacewir dibungkus ku amplop bodas.
“Punten, pangmacakeun Mang!”, ceuk Nyi Cicih bari nginghak. Surat nu diasongkeun téh ku kuring ditampanan. Diuk téh ngésér, ngadeukeutan ka Nyi Cicih.
“Nyai, jimat pupujaning haté Engkang. Hampura Engkang. Ieu haté gudawang jeung peurih mireungeuh Nyai jadi milik batur. Lain Engkang embung katuturkeun basa Nyai ngajak lunta. Da puguh Engkang mah batan sakieu, sieun teu bisa nyugemakeun ka Nyai. Ieu aya cingcin, ngan dua gram. Ngahaja nyésakeun tina honor Engkang unggal bulan. Maksud mah bulan hareup Engkang rék ngalamar Nyai, tapi geuning bet aya nu miheulaan. Simpen sing tarapti, minangka tanda  lelebna kanyaah Engkang ka Nyai, muga-muga Nyai sing tinemu jeung kabagjaan.  Engkang pamit, seja lunta ti lebur, nuturkeun panungtun umur”.
Segruk deui Nyi Cicih ceurik,  beuki angot . Bangun nu kanyenyerian pisan. Rap cingcin téh dipaké dina jari manisna. Batuna nu warna beureum boborélakan cahayaan. Lir cahya cinta di antara maranéhna duaan. Surat téh  dikeukeuweuk, ditangkeup kana dadana bari cimatana angger merebey maseuhan pipina.

Janari leutik di tungtung lembur guntreng sada nu ngobrol. Tukang ojeg, hiji jajaka, jeung hiji mojang nu tuluy-tuluyan sumegruk ceurik. Ahirna, bareng jeung reangna sora hayam kongkorongok, motor teh ngageuleuyeung maju . Panumpangna jadi tiluan. Nyemprung ninggalkeun tungtung lembur, ciga nu rusuh diudag waktu.

KUEH LEBARAN

Ngahaja dangdan téh rada lila. Kuring hayang katingali tegep hareupeun manéhna. Teu hayang élѐh tagog, ѐlѐh penampilan ku manѐhna. Da rarasaan mah salila ieu, sok sanajan aya baé di imah, kuring teu tinggaleun ku informasi. Kumaha cara ngajaga awak, ngajaga penampilan, jeung nyugemakeun nu jadi salaki, sasatna diulik unggal poé. Kabéh kaweruh ngeunaan dunya kawanitaan dileukeunan ku cara maca. Macaan tabloid jeung majalah kawanitaan nu ngahaja pesen ngalanggan.

Tiung warna pink nu dipake téh, karesep kuring. Ari baju motif polkadot,  kalayan warna nu dominan téh hideung jeung pink.  Sapatu jeung tas ngahaja dimatchingkeun, kitu deui tata rias wajah.   

Riasan kerudung, dimamanis  ku asѐsoris  karesep, kitu deui geulang jeung cincin nu dipakѐ,  tina batu Kalimantan. Geus dirasa cukup tuluy kuring muru ka garasi. Geuleuyeung Starlѐt kuring kaluaran ’88 téh ngageuleuyeung ninggalkeun buruan imah. Sajajalan teu eureun-eureun istigfar. Dzikir jeung ngado’a sangkan kuring  dibérѐ tenang, ayem dina waktu cumarita nyanghareupan manѐhna, sarta   dibѐrѐ kasabaran.

Nepi ka nu dijugjug mobil tѐh diparkirkeun hareupeun pisan  gerbang  ѐta lѐstoran. Ngarah manѐhna ningalieun waktu kuring datang, sabab dina smsna manѐhna nyebutkeun geus aya di lokasi.  Pramusaji  muru ka karing bari nanya.

“Dengan Ibu Siti Aisyah?”, cenah ku basa Malayu.

“Muhun!”, ceuk kuring bari seuri.  Seuri  nu dibarung ku tagiwurna haté.

“Oh, mangga ka palih ditu Bu, diantos ku Bu Rahima. Ku abdi dijajapkeun!”, ѐta pramusaji tѐh nuyun lѐngkah kuring nyampeurkeun ka hiji méja, nu perenahna  rada béh tukang di éta  lestoran.

“Tѐh Ais!”, cenah manéhna ngasongkeun leungeun ngajak sasalaman.

“Muhun nepangkeun, abdi Ais istrina Kang Danu Subrata!”, sora kuring rada ngageter. Nahan mangréwu-rѐwu rasa anu ngagalura. Teu puguh rasakeuneunana.  Manѐhna tungkul basa kuring nyebutkeun ngaran Danu Subrata tѐh.

“ Hatur nuhun Yi Ima,  tos kersa nyumpingan pangulem abdi dinten ieu!”, ceuk kuring neuteup kana beungeutna. Hayang  sidik, kumaha  kageulisan  Rahima Nastiti Putria tѐh , awѐwѐ nu ahir-ahir ieu  ku kuring dianggap maru lantaran manѐhna geus ngarobah perasaan cinta Kang  Danu  ka kuring.  Enya, manis manѐhna tѐh. Irungna mancrit, panon cureuleuk, bulu mata calentrik bawana ti kudrat. Ngan kulitna hideung santen.  Dina jero hatѐ kuring ngomong  sorangan. “Teu ѐlѐh aing gѐ. Irung aing, panon aing, malah geuning pakulitan mah punjul kѐnѐh aing, konѐng  enay, ngagurilap  tandana diri aing mah hadѐ ropѐa.

“Sami-sami Tѐtѐh!”, cenah jawabanana pondok.

“Abdi tos ngobrol sareng  Kang Danu. Anjeunna parantos  ngangken hoyong migarwa salira, janten istrina nu kadua. Peurih jeung nyeri Yi Ima ngupingna gѐ. Tapi abdi nguat-nguatkeun manѐh. Sumѐndѐr kana kajujuran Kang Danu nu tos kersa terus terang ka abdi palay migarwa  Ayi Ima. Kang  Danu teu ngabohong ka abdi!”, regot kuring nginum heula. Tikoro asa tuhureun, ciga nu tacan manggih cai bubulanan.

“Tѐh Ais!”, manѐhna megatan omongan kuring.

“Punten tong waka nyarios sateuacan abdi tamat sasanggem!”, ceuk kuring teugeug.  Tuluy kuring neuteup seukeut kana beungeutna. Hatѐ mimiti ngahѐab panas. Panas jeung peurih teu puguh rasakeuneunana.

Kuring terus istigfar. Sangkan bisa nahan rasa. Ēra teuing kudu ambek-ambekan hareupeun nu jadi maru. Ngaragragkeun martabat diri sorangan. Manѐhna kudu nyahoeun, yѐn kuring  mah istri pinilih, tanggoh tur komaraan.

“Numawi, abdi ngahaja ngulem Ayi ka ieu tempat, supados tiasa ngobrol “empat mata”, paduduaan, silihbudalkeun rasa. Utamana perasaan abdi, abdi pamajikan sahna Kang  Danu!”, sora kuring beuki ngageter.

“Naha Ayi tѐh teu payu ka nu lalagasan kitu? Ku naon makѐ daѐk ngadeukeutan ka Kang Danu. Teu sakedik kapan jajaka gandang nu lѐngoh kѐnѐh!”, kuring neuteup deui kana beungeutna.

“Kang Danu ѐh maksad abdi, Pa Danu bageur Tétéh! Romantis sareng ngogo pisan ka  abdi!”, halon sorana  mѐh teu kadѐngѐ. Sѐak, getih amarah mimiti nguntab kana embun-embunan. Tipepereket kuring nyekel kana korsi anu didiukan. Hatѐ galѐcok deui baѐ paguneman, “Sing kuat Ais, omat, sing kuat!”.

“Tos sabaraha lami kitu kenal sareng Kang Danu makѐ kumawani ngajawab saperti kitu?”, ceuk kuring.

“Ampir sataun Teteh!” ,  angger ngajawabna bari tungkul, teu wanieun neuteup beungeut  kuring.

“Ayi, dua puluh opat taun Teteh nyarengan Kang Danu. Ti jaman kuliah kѐnѐh. Teteh apal kumaha pasipatanana. Utamana lamun geus boga kahayang. Nu mantak usahana maju cara ayeuna gѐ, ku kuatna patѐkadan Kang Danu dina nyanghareupan kahirupanana. Tapi, kahayangna pikeun boga deui pamajikan, kacida pisan beuratna pikeun digugu. Saha awѐwѐna nu daѐk didua. Tapi, lamun meureun ieu geus jadi takdir, abdi ukur bisa pasrah. Mugia baѐ motif Ayi kersa dijantenkeun istri kadua tѐh sarua jeung abdi , pikeun ibadah, milari karidoan Gusti!”, cimata mimiti ngalѐmbѐrѐh mapay pipi. Gustiiiiiiiiiiiiiiiiii....teu kiat abdi tѐh. Kuring indit ngalѐos ti ѐta tempat. Ninggalkeun manѐhna. Teuing naon nu aya dina pikiranana. Kuring teu hayang papanjangan ngobrol.

Dua minggu ti satutasna  ѐta kajadian, perasaan kuring acan ngarasa tingtrim, sabab kabaca kѐnѐh tina pasemonna, Kang  Danu bet beuki cicingeun. Resep nyorangan sakalieun aya di imah gѐ, bari sering huleng jentul. Ka budak gѐ henteu rapekan.

Tara-tara ti sasari, poѐ ѐta mah Kang Danu tѐh bet bѐbѐrѐs di kamar. Sababaraha baju diasupkeun kana tas travel. Kitu deui laptopna, diasupkeun kana tas paragina. Basa ku kuring ditanya majar isuk rѐk aya  pertemuan jeung pengurus HIPMI tingkat Provinsi di Bogor.

Isukna, sabada Aleeka, anak kuring indit ka  sakola, Kang Danu gé geus saged dangdan. Panonna mencrong ka kuring. Tuluy ngadeukeutan, leungeunna pageuh nyekelan taktak kuring.

“Ais, hampura Engkang. Ima tѐh embungeun dicandung. Poѐ ieu, manѐhna  meredih Engkang  nuturkeun ka lemburna  di Subang!”, sorana ngageter, halon. Tapi kadѐngѐna ku kuring asa sora gelap salѐsѐr tengah poѐ ѐrѐng-ѐrѐngan.

“Kang Danu!”, kuring tanggah neuteup beungeutna.

“Hampura Engkang  Ais!”, celengok tarang kuring dicium. Lalaunan sukuna ngalѐngkah muru kana panto hareup.

“Engkang!”, kuring metot leungeunna. Noyod teu malirѐ. Beuki pageuh kuring muntangan leungeunna.  Angger henteu malirѐ. Kang Danu ingkah ti imah nuturkeun panggero napsuna anu teu bisa katuturkeun ku  akal logis kuring. 

Najan aya kana genep bulanna hatѐ disiapkeun pikeun narima kanyataan  nu bakal disanghareupan, teu wudu kuring tѐh  bobor karahayuan. Ngarumpuyuk nyuuh kana korsi di tengah imah. Satadina, kuring rѐk nahap-nahapkeun manѐh lamun nepikeun ka  kudu dipangnyandungkeun tѐh, sugan jadi wasilah pisurgaeun jaga keur kuring di ahѐrat. Teu nyangka lamun ahirna bet kuring nu ditinggalkeun. Kang Danu milih kѐnѐh sekretarisna, Rahima Nastiti Putria.

                Taun ieu, nincak kana puasa katilu ti saprak ditinggalkeun ku Kang  Danu. Padangahatѐan ѐta gѐ ku dulur jeung sobat-sobat sangkan kuring  boga  salaki deui, tapi hatѐ tѐh angger mugen. Teu  kapikiran nepi ka lebah dinya.

Kahiji,  kuring  acan ditalak ku Kang Danu. Najan ceuk aturan agama, geus sah kuring jadi randa sabab leuwih ti genep bulan kuring ditinggalkeun, tapi ceuk aturan nagara kuring  tѐh boga kѐnѐh salaki. Can boga  surat talak ti Kang Danu. Kaduana, asa trauma kѐnѐh. Kanyerian batin kuring acan sapinuhna pulih. Neger-neger maneh baѐ, dibangbrangkeun ku rupa-rupa kagiatan. Cara  ayeuna. Saminggu deui ka lebaran, kuring pakepuk di dapur, mimiti nguѐh, nyieunan kuѐh kering keur mapag poѐ lebaran.

                “Mamah, ayeuna ngadamel kueh naon?”,  Aleeka nanya ka kuring.

                “Kueh keju Ayang! Sok siapkeun bahan-bahanna. Tingalikeun sing saregep, mѐh kѐ jaga Lika pinter ngadamelan kuѐh!”, ceuk kuring bari ngelapan loyang.

                “Ciga Mamah nya! Arѐnak da kuѐh damelan Mamah mah. Ēh..kuѐh kѐju tѐh pan kuѐh karesepna Si Papah!”, budak tѐh neuteup beungeut kuring. Males diteuteup, budak tѐh tungkul. Teu kapapanjangan. Kakara  taun tukang ku kuring dicaritakeun nu sabenerna ka Aleeka, yѐn bapana boga deui pamajikan sarta tuluy milih cicing di imah itu. Dipupuruk dinasѐhatan, nya ahirna manѐhna daѐk narima kanyataan. Gancang  dѐwasa geuning pamikiranana tѐh budak awѐwѐ mah. Keur jongjon kitu, kareungeu bѐl disada.

                “Lika, aya tamu. Tingali ka payun. Bilih nu badѐ nyandak kuѐh ka Mamah!”, ceuk kuring. Budak tѐh nurut. Belenyeng ka hareup. Teu lila geus balik deui.

                “Mamah! Tamuna aki-aki!”, cenah. Manѐhna ciga nu sieun.

                “Aki-aki? Aki-aki saha! Ditaros henteu ku Lika badѐ ka saha!”, ceuk kuring nganaha-naha.

                “Enya ku Lika tѐh ditaros, badѐ ka saha! Nyebatkeunana badѐ ka Mamah. Jeung nyanyandak budak deuih!”, Aleeka ngerungkeun tarangna. Mikser dipareuman, tuluy kuring muka celemѐk. Sanggeus meresihan leungeun, tiung nu nyangsang na korsi tѐh dipakѐ.

                “Lika antosan di dieu nya, bari nongton tѐlѐvisi. Ulah nyampeurkeun ka payun pami ku Mamah teu disauran!”, ceuk kuring ngomat-ngomatan.

                Di rohangan tamu kasampak sѐmah tѐh keur diuk bari ngalahun budak. Budak lalaki nu umurna kira-kira tilu taunan.

“Badѐ ka  saha Bapa tѐh?”, ceuk kuring bari perhatian tѐh museur ka budak anu dilahunna.

“Ais! Kumaha  damang?”, sora Ki Sѐmah tѐh halon pisan kadѐngѐna. Leng, sajongjongan kuring ngahuleng. Asa  apal ka nu boga  ѐta  sora. Asa kungsi deukeut. Lalaunan beungeut tanggah,  ngawanikeun manѐh neuteup nu boga  sora.

“Kang Danu! Engkang....!Leres ieu teh Kang  Danu!”, kuring ngageugeuweung leungeunna. 

“Leres Ais. Ieu Engkang!”, manѐhna  cengkat tina diukna. Budak nu dilahun tѐh didiukeun gigireun kuring. Bru manѐhna nyuuh kana lahunan kuring bari ngagukguk ceurik kanyenyerian. Sakedapan kuring ngabigeu. Olohok bengong. Samar polah samar rampa, kudu kumaha nya pilampaheun. Sajongjongan nu ceurik teh diantep. Lalaunan ku kuring diusapan tongngongna. Kacabak tulang tonggong meni norélak euweuh dagingan. Bѐda pisan jeung kaayaanana basa manѐhna ingkah ninggalkeun kuring.

Nu nyuuh tѐh lalaunan dihudangkeun, didiukeun dina urutna tadi diuk.

“Engkang nuju saum?”, ceuk kuring nanya. Manѐhna unggeuk bari nyusutan cipanon ku saputangan biru anu dikodok tina saku calanana. Maksud tѐh rѐk nyuguhan cai mun teu keur puasa mah. Teu tѐga ningali kaayaan warugana. Teu lila pok manѐhna ngomong.

“Engkang tѐh badѐ neda dihapunten ka Ais, rumaos  Engkang..”, teu parat nyaritana kaselang ku batuk semu ngahanju. Pikawatireun pisan. Pikiran dipinuhan ku rasa panasaran, naon sabenerna anu tumiba ka diri Kang  Danu salila ninggalkeun kuring.

“Engkang, saѐ leleson heula baѐ. Ulah waka diteraskeun ngobrolna. Kѐ saatosna tarawѐh urang teraskeun!”, ceuk kuring megatan omonganana.

“Teu kedah Ais. Bilih teu kabujeng. Engkang tos teu kiat. Engkang neda dihapunten tos ngajaheutkeun manah salira. Rumasa Engkang  ѐlѐh wowotan, ngalajur napsu  ngumbar  sahwat, poho kana wiwaha. Geuning anu dituturkeun teh awѐwѐ racun dunya. Jauh tanah ka langit dibandingkeun jeung salira!”, napasna beuki rénghap ranjug. Kuring tungkul. Teu kuat ku paneuteupna.  Teuteup nu salila ieu dipigandrung jeung nu kungsi ngaruntagkeun jajantung kuring, lѐah serah bongkokan, mikaasih ka dirina.

“Mana Aleeka! Tadi nu mukakeun panto sanѐs?”, manѐhna  nanya deui.

“Muhun, kѐ urang sauran!”, kuring indit ka tukang. Budak tѐh dipukpruk deui dinasѐhatan. Sangkan lѐah hatѐna narima nu jadi bapa nu ayeuna geus kitu sarѐatna. Rada lila pidato tѐh. Budak rada mugen, embungeun ngamprokan bapana. Tuluy ceurik nyuuh kana lahunan kuring. Diusapan sirahna.

“Enung putra Mamah. Sasih saum ieu tѐh bageur. Alloh ngalungsurkeun rohmat sareng barokahna di ieu bulan. Kitu deui hidep. Bakal kenging rohmat sareng barokah Alloh saupami hidep ihlas ngahapunten Papah. Sumpingna ka dieu  Papah tѐh badѐ neda dihapunten saurna. Tepangan bageur, da hidep mah putra solehah. Tingalikeun ka Papah, hidep tѐh hasil didikan Mamah. Buktoskeun ka Papah, Mamah mampuh ngatik hidep jadi istri anu berbudi, putri anu solihah!”, ceuk kuring bari reumbay cimata. Budak tѐh nurut. Nepi ka ruang tamu, Lika munjungan ka bapana. Kang Danu hujan cimata.

“Ais ogѐ Lika putra Papap. Teu aya deui waktu cigana. Sakali deui Papap neda dihapunten. Lahir batin dunya ahѐrat. Mugia hidep duaan ihlas ngahapunten ka Papap”, saputangan nu dicekelna geus cipruk ku cimata.

“Ais! Ima tѐh kabur jeung lalaki sѐjѐn. Engkang jeung budak ditinggalkeun. Nu jadi lantaranana mah sataun katukang usaha Engkang nangkub. Teu nyѐsa saeutik-eutik acan. Saenyana, lebaran taun tukang tѐh Engkang aya maksad rѐk nepungan Ais. Tapi Engkang tѐh ѐra. Ēra ku kalakuan sorangan anu sakitu geus nganyenyerina  ka Ais. Ayeuna Engkang tѐh ngawani-wani manѐh, bakat ku geus teu kuat nyidem rasa hanjelu. Kaduhung sagedѐ gunung geus tѐga ninggalkeun Ais. Pati-pati euweuh umur, Engkang geus wakca mѐnta hampura! Sarta nitip ieu budak, pangdidikeun sina jadi lalaki langit lalanang jagat, lalaki anu solѐh tur pinuh ku tanggung jawab, ulah ciga Eng....”, ngomongna teu anggeus. Sorana beuki halon. Tuluy batuk teu eureun-eureun. Tina bahamna kaluar getih. Lenggerek Kang  Danu kapiuhan, ngalenggerek kana lahunan kuring. Kuring kadua Lika teu puguh cabak. Jaba budak lalaki bawana Kang Danu ceurik baѐ bari sasambat bapa-bapaan. Bari babacaan kuring neger-neger manѐh. Nu ngalemprѐh tѐh dilahun sirahna. Digolѐrkeun dina korsi panjang.

“Urang ka rumah sakit nya Engkang!”, ceuk kuring. Sirahna gideug tanda teu panuju.

“Ais, nitip Raga. Eta budak Engkang ti Ima. Raga Jati Pamungkas ngaranna. Nitip nya!”, sorana halon. Kuring ukur bisa unggeuk. Pikiran nyorѐang deui ka mangsa katukang. Mangsa rumah tangga geugeut layeut. Kang Danu kungsi nyarita, cenah mun hiji waktu dipundut umur, mun meunang nawar, maot tѐh hayang dina lahunan kuring. Babacaan sabisa-bisa. Kuring nu ngalahun  sirahna, Lika dina sukuna.

Sedengkeun Raga, hideng,     pageuh nangkod kana tonggong kuring.

                “Allohuakbar!”. Kalimah ilahiyyah panungtungan nu diucapkeun ku Kang  Danu tina bahamna. Bangun nu hampangeun nakeranan. Taya kabeubeurat meureun,naon   nu salila ieu jadi siksaan kana batinna geus dikedalkeun.   Kuring tiluan paungku-ungku. Antara sadar jeung henteu, kuring ngagerendeng lalaunan.

“Innalillahi wainnailaihi roji’un. Asal ti Gusti mulang  ka Gusti. Wilujeng angkat Engkang, mugia  kѐnging kabagjaan di kalanggengan. Dihapunten pisan ku abdi, samulihna,  abdi gѐ neda dihapunten bilih kantos  ngajaheutkeun manah salira.”

Sanggeus dua kali manggih lebaran, Kang  danu taya laratanana, puasa taun ieu mah Kang Danu mulang. Mulang ka imah nu kungsi jadi tempat bumetahna, ngalayad kuring jeung Aleeka, ngalayad kuѐh keju, kuѐh lebaran  pangarasepna nu teu kungsi kaasaan. Kang Danu mulang keur salilana, dipundut ku nu rahayu, dipѐnta ku nu kagunganana. 

Kenging : Hena Sumarni – Cimahi, 13 Agustus 2010

(MANGLE, NO. 2291, 7-13 OKTOBER 2010)

IRAHA BADE SENAM DEUI (3)

oleh Hena Sumarni, 09 Juni 2010 

 

Peuting ѐta, jadi milik kuring duaan. Kaѐndahan lalayaran na sagara kacinta mapaѐs alam impian. Motahna ombak kacinta nu ngagalura dina dada kuring duaan, ngahaja diwelah, adu manis jeung parigelna juru mudi ngadalikeun lajuna parahu.
Sajongjongan simpѐ. Nu karasa, rangkulanana beuki pageuh , meulit kana cangkѐng kuring. Bari pok ngaharѐwos pipireun ceuli, “ Kieu di tempat senam teh? Kolaborasi ngebor sareng uyeg ragajina saѐ pisan.
Hatur nuhun honey!”....................
Subuh tѐh kabeurangan. Rada elat hudang tѐh. Biasana tabuh satengah opat geus ka dapur. Ari ayeuna satengah lima subuh kakara nyaring. Sangeus nyiapkeun cai haneut keur mandina, manѐhna ku kuring diguyahkeun. Keur ngariung sarapan di mѐja makan, sabot kitu ring ton sms dina HP kuring disada. Eusina sms ti Ela ngajak ngalayad Bu Deni anu cenah tadi peuting dibawa ka Rumah Sakit Mitra Kasih. Ēla ku kuring ditelepon. Teu ngajangjikeun bisa da pakepuk jeung kagiatan di sakola. Pikiran dipinuhan ku pertanyaan. Ku naon Bu Dani bet dibawa ka rumah sakit, kapan kamari gѐ ngariung kѐnѐh jeung batur sagѐngna ngagosip di tokona Pa Bangbang. Sanggeus meunang katerangan di rohangan mana Bu Dani dirawat tina sms Ēla, HP tѐh disimpen kana tas sakola. Mun teu kitu sok tinggaleun da kuring mah limpeuran pisan. Basa nu jadi sakali jeung Si Jimat geus arindit, kuring gѐ tatan-tatan, nyiapkeun kaperluan kuring ka sakola. Kabeneran poѐ ѐta ngajar tѐh jam katilu, asup tabuh 08.20. rada nyalsѐ teu asa karurusuh teuing indit. Geus diniatan, mulang ti sakola rѐk nyimpang ka Rumah Sakit Mitra Kasih, ngalayad Bu Deni tѐa. Nepi ka rumah sakit, gѐngna Bu Deni nyampak keur araya. Sanggeus sasalaman jeung nu gering ogѐ jeung sakabѐh nu aya di dinya, kuring nanya ka Bu deni, “ Terang ti pun adi abdi mah, saurna Ibu teu damang. Teu percanten kawitna mah, da kamari tѐh ngobrol kѐnѐh sareng sadayana, seja nyanggakeun panglayad, hapunten pun lanceuk mah teu ngiring”.
“ Hatur nuhun Ayi Risma, ngarѐpotkeun sadayana”, ceuk Bu Deni bari nyekel kana leungeun kuring. Bѐda nada ucapanana jeung poѐ kamari. Ayeuna mah leuleuy ngucapkeunana ogѐ bari nyebut ayi sagala.
“ Naon panyawatna?”, ceuk kuring nanya deui
“ Diagnosa sementawis mah kolѐstѐrol sareng asam uratna tinggi saurna. Katambih deui kirang olah raga panginten”, ceuk Bu Deni neuteup ka kuring.
“ Boa kolѐstѐrol abdi gѐ tinggi nya. Jaba abdi gѐ tara olah raga deuih. Leuh.. mangkaning Bu Deni gѐ dugi ka teu tiasa mapah geuningan. Dahsyat ogѐ nya serangan dadakan kolѐstѐrol tѐh”, ceuk Bu Bangbang milu mairan. Sanggeus ngobrol tѐh dirasa cukup, kuring amitan. Basa rѐk jung pisan kaluar ti rohangan, Bu Deni nanya ka kauring, pokna : “Ayi Risma, iraha badѐ senam deui? Engkѐ mah abdi sampeur nya!”, sorana kareungeu halon, da keur gering meureun, sabab lamun keur cageur mah nyaritana tѐh tatag tur harus ciga make speker “kirara basso” , sugan mah batre Alkaline wѐh........
“ Oh..mangga!”, kuring ngaenyakeun. Kitu deui batur sagѐngna nu harita araya. Sarua pada-pada harayang miluan senam. Geus kahartieun ku maranѐhna ayeuna mah meureun, yѐn nyayagikeun waktu keur olah raga tѐh penting. Penting keur kasѐhatan diri urang sorangan. Lamun kaayaan awak urang sѐhat, stamina gѐ wuwuh nambah kuat. Ēfѐkna kuat ogѐ dina nyanghareupan sagala rupa kagiatan, salah sahijina aktivitas kaum wanoja dina ngambah kahirupan rumah tangga. Komo pan kaum ibu mah pagawѐanana tѐh kaasup borongan. Sagala rupa diborong ku sorangan, ti mimiti pagawѐan di dapur, di sumur sarta di kasur. Ti ayeuna mah meureun moal aya nu nyebut deui kuring tѐh jalma nu kurang gawѐ, pѐdah sok abring-abringan ka tempat senam. Sabab, ayeuna mah lain baѐ salaki kuring anu sok nanya “iraha badѐ senam deui?” tѐh tapi ogѐ Bu Dani jeung babaturan sagѐngna.

Cimahi, awal Juni 2010

IRAHA BADE SENAM DEUI (2)

oleh: Hena Sumarni, 08 Juni 2010
(mangga nyanggakeun bagian ka-2)

Kadѐngѐ kѐnѐh ku kuring, Bu Dani nyarita deui ka babaturanana, teuing ka saha da kuring geus teu hayang ngalieuk, kieu cenah, “ Kalakuan nu euweuh gawѐ ubrang-abring teu puguh ciga kitu nya. Mending lalajo sinѐtron dina TV!”
Di jalan, Ēla nanya ka kuring, soal omongan Bu Dani tѐa.
“ Tѐh, kunaon meni sinis kitu Bu Dani tѐh?”, cenah bari neuteup ka kuring.
“ Duka atuh! Nyindiran meureun ka abdi, pѐdah tara sok miluan ruang-riung. Da taya waktu keur ngadaweung abdi mah. Apal Ēla gѐ meureun. Jeungna deui pun lanceuk mah teu resepeun. Komo jeung tatangga, cacak sakalieun ngariung jeung adi-adina rada lila gѐ sok gancang-gancang ditelepon. Manѐhna balik ngantor teu dipangmukakeun panto pager tѐh sok rada bѐda semuna. Majar cenah leungit kacapѐ tѐh ari balik ngantor aya nu mapagkeun mah”, ceuk kuring ka Ēla.
“ Tapi Tѐtѐh pernah ujuk-ajak ka nu opatan tadi?”, Ela nanya deui.
“ Enya , pangpangna ka Bu Bangbang”, kuring ngaenyakeun.
“ Tah, rupina Bu Deni kѐki Tѐtѐh! Teu diajakan”, ceuk Ēla bari ciga nu nahan piseurieun.
“ Mun enya tѐh kawas budak! Enya gѐ abdi tara milu ruang-riung da abdi mah teu nutup diri. Basa putrana Mas Agus, tatangga hareupeun imah pisan, dirawat di Cibabat abdi ngalayad, ngan pѐdah teu ngabring jeung ibu-ibu ti dieu, da harita tѐh balik ti sakola. Kitu deui basa salakina Ceu Eti gering, abdi gѐ ngalayad. Ka pangajian RW nu unggal Kemis gѐ pan alhamdulillah tara tinggaleun. Komo mun dina kagiatan agustusan mah, pan ramѐna tѐh ku ibu-ibu jeung barudak, di RW urang mah”, kuring ngajawab panjang lѐbar. Jelas maksud omongan Bu Deni tѐh keur kuring. Asa teu ngeunah ari disebutkeun tara natangga mah. Lain tara natangga kuring mah, nu bener mah tara miluan ngagosip ciga maranѐhna. Ngobrolkeun gosip naon wѐ nu sumebar di wewengkon kuring. Jeung anѐh deuih, gosip nu berѐdar tѐh up to date baѐ. Teuing ti mendi mareunangna. Gosip tѐa atuh da,kapan wancahan tina makin digosok makin sip.
Rupa-rupa gosip nu kapanggih di sabudeureun wewengkon RW kuring mah, cigana maranѐhna nu sok pangheulana baѐ nyaho. Basa Jang Faldo ditinggalkeun kabur ku pamajikanana, basa anak Bi Ecih MBA (maried by accident), basa Mang Beni pepegatan, sarta basa Haji Juhri maot, bari cenah maotna ku cara nu teu wajar, kabѐh jadi bahan kacapangan maranѐhna di ѐta warung.
“ Dupi Pa Bangbang tѐh naon damelna tѐh? Jarang katingal geuning?”, Ēla nanya deui.
“ Pelaut”, ceuk kuring saperluna.
“ Paingan nya seueur artosna!”, ceuk Ēla.
“ Enya tapi aya taunna teu tepung jeung kulawarga, Ēla hoyong Mas Dido ciga kitu?”, kuring ngajojoan.
“ Alim Teh Ris, ageung resikona!”, ceuk Ēla deui.
“ Tapi ningal Bu Bangbang mah senang wѐh cigana tѐh, La! Awakna gѐ jadi lintuh ayeuna mah”, ceuk kuring.
“ Sidik Ēla gѐ rѐk sapok-pokeun pisan bilang kitu. Da baheula mah meni jangkung alit camperenik. Ciga Tata Regita Cahyani. Pikasirikeun batur”, ceuk Ēla.
“ Tara olah raga meureun ayeuna mah. Ari bagbrag-bugbrug kitu teuing mah teu pantes nya katingalina gѐ”, ceuk kuring.
“ Enya, takta gѐ urang mah kudu rajin senamna Tѐtѐh, bisi randutdut”, ceuk Ēla. Kuring duaan saleuseurian.
Nepi ka hareupeun imah Mamah Farhan, manѐhna geus saged dangdan. Bring tiluan arindit muru ka GOR tѐa.
Balik ti GOR kasampak salaki geus mulang ti kantor. Keur gogolѐran bari lalajo TV di patengahan.
Pok manѐhna nanya, “ Ka mana Kaka, can uih Mah?”
“ Muhun, teu acan, masih di tempat kursus. Papap tos tuang?”, kuring malik nanya.
“ Moal waka, wareg kѐnѐh, tadi di kantor jajan heula baso tahu. Biasa wѐ Si Kѐcin sok maksa. Jual dedet.” Manѐhna ngajawab deui. Nu disebut Si Kѐcin tѐh tukang dagang nu sok biasa ngider ka kantorna. Ngaran aslina mah Kuraesin. Ngan cenah parapagawѐ di dinya sok nyarebutna tѐh Kѐcin baѐ.
“ Muhun atuh ari moal waka tuang mah. Mamah bade neraskeun heula ngawasuh wadah, mѐh sakantenan ibak teras solat asar”, ceuk kuring. Jaket jeung tiung tѐh dibuka hareupeunana. Bari makѐ kѐnѐh baju senam kuring ngalѐos ka dapur. Karѐrѐt ku juru panon, salaki tѐh nuturkeun ku paneuteupna. Neuteup sabeuleugeunjeur awak kuring anu dibungkus ku mereketetena baju senam, nyitak ukuran awak. Imbit , dada jeung nu sѐjѐnna.
“ Mah, punten pangdamelkeun tѐh pait!”, cenah sorana rada tarik. Dekul kuring ngutrek di dapur. Mangnyieunkeun ci entѐh pait pamѐntana. Song diasongkeun.
“ Mangga ieu kaulanun!”, ceuk kuring mѐrѐkeun cai entѐh kana gelas parantina. Panonna beuki anteb neuteup ka kuring bari kekecrѐk.
“ Ka dieu sakedap, Mah!”, bari leungeunna gugupay mѐrѐ isarah nitah nyampeurkeun.
“ Badѐ naon kitu? Mamahna gѐ barau kѐsang. Teu acan netepan asar deuih, jaba itu wasuheun numpuk”, ceuk kuring rada merod basa leungeunna nyekel pageuh kana pigeulang leungeun .
“ Wios bau gѐ, raos. Pan ku bauna nu mantak jadi raos tѐh!”, jawabna sabulangbѐntor. Gabrug kuring ditangkeup bari ngaharѐwos pipireun ceuli, “ Mamah seksi abis , salira tambih ngeusi, ti kawit sok rajin senam tѐh. Papap resep nangkeupna!”, cenah pinuh ku pamuji.
Na jero hatѐ kuring ngomong, pasti aya kahayang.
“ Atos heula atuh nangkeupna. Mamah teu acan ka jamban. Kѐ Kaka kabujeng norojol geura!”, ceuk kuring bari ngolѐsѐdkeun awak tina tangkeupanana. Rada pageuh. Bѐda karasana. Pasti ieu mah aya kahayang tѐa. Padahal, asa kakara dua poѐ ka tukang. Leuh..enya, paingan da geus meujeuhna deui, lalayaran, lalayaran dina sagara kacinta, nu bakal beuki maheutkeun kaasih kuring duaan.
Poѐ Kemis jam sapuluh peuting harita tѐh. Kuring keur meresihan beungeut ku lotion pembersih hareupeun tualѐt . Manѐhna anteng kana TV lalajo acara karesepna. Rѐt ngalieuk ka kuring, pok nanya, “Moal waka gentos acuk?”
“ Kedah gentos kitu?”, kuring ngarѐrѐt bari ngeureudeupkeun panon. Gaya has kuring anu cumentil. Ngahaja jeung dihaja, keur ngahudang kaasihna. Lomari baju dibuka, kuring nyokot baju tidur warna hideung, model you can see tina bahan satѐn,semu ipis jeung transparan. Lebah dadana rada lahak sarta dimodifikasi ku bahan tina brukat. Barang rѐk dipakѐ, panto kamar aya nu ngetrokan.
“ Mamah, anteur ka pengker...!” , sora Kaka, anak kuring. Tayohna ngarasa keueung basa manѐhna hayang ka jamban. Rѐt kuring kana jam, geus peuting kieu budak tѐh can kѐnѐh sarѐ. Pasti keur nyetel acara karesepna, night mare, unggal malem Jumaah, anu disiarkeun ti salah sahiji radio swasta di Bandung. Ēta acara tѐh nyaritakeun kajadian-kajadian misterius ngeunaan hal-hal anu patula-patali jeung carita horor. Ongkoh resep tapi sok jadi borangan budak tѐh. Kulutrak panto kamar dibuka. Kuring ngahayukeun. Balik ti jamban, budak tѐh lain asup ka kamarna, kalah milu asup ka kamar kuring. Tuluy ngagolѐr gigireun bapana.
“Har...itu Kaka, nam ngalih,! Badѐ bobo sareng Mamah?”, kuring nanya bari ngusapan sirahna.
“ Muhun, sieun tuda nembѐ ceritana serem. Nyarioskeun budak alit nu katabrak mobil di caket Kebon Binatang, saurna budak istri, pami pareng kawѐnѐhan ku nu ngalangkung ka dinya sok bari nyanyandak bonѐka. Pan di kamar Kaka aya bonѐka Tazmania, keueung ah..!”, bari meungpeunan beungeutna. Rѐt ka bapana, geus teu bisaeun ngomong, hareugeueun ngemu kahanjelu. Tuluy kuring ngiceupan deui, mѐrѐ isarah nenangkeun perasaanana.
“ Di kamar Kaka wѐh bobona yu! Ku Mamah dirѐncangan”, kuring nungtun leungeunna. Geus gedѐ padahal mah budak tѐh. Umurna 13 taun sarta geus sakola di SMP, tapi kabeneran manѐhna can boga adi.
Jadi jimat pamuprukan kuring duaan. Dinangna-dinѐngnѐ, lir nanggeuy endog beubeureumna, sabab nepi ka ayeuna, kuring can dipercaya deui boga budak. Uubar jeung dipariksa mah eungeus ѐta gѐ, duanana sarѐhat, boh kuring kitu deui nu jadi salaki. Rupina, Gusti kagungan rencana nu numutkeun Anjeunna tangtos pangsaѐna keur kuring sakulawarga.
Budak tѐh nurut. Tuluy pindah ka kamarna. Aya kabiasaanana nu lucu. Kudu baѐ manѐhna nyekelan heula ceuli kuring lamun rѐk sarѐ tѐh. Kakara tibra. Kitu deui peuting ieu, sanggeus nyekel kana ceuli kuring manѐhna tuluy sarѐ. Keur mah geus tunduh pisan meureun, jadi mѐpѐndѐ tѐh teu lila teuing. Ayeuna tinggal mѐpѐndѐ nu “cikal” ceuk kuring na jero hatѐ.
Koloyong ka jamban, ganti baju. Balik deui ka kamar tѐh kuring geus make baju tidur. Golѐdag ngagolѐr gigireunana. Top kana remote, TV tѐh dipareuman. (hanca)

IRAHA BADE SENAM DEUI (1)

oleh: Hena Sumarni, 07 Juni 2010 

29. Nomer calana jeans anu biasa dipake ku kuring teh. Beurat awak kuring 52 kg, ari jangkung 157 cm. Sok sanajan teu kaasup kana ukuran ideal tapi sakitu mah lumayan. Henteu kuru teuing, ogѐ henteu lintuh teuing. Henteu pendek teuing ogѐ henteu jangkung teuing. Malah sok ngarasa reueus sakapeung mah, sabab sok jadi panyirikan babaturan di kantor. Majar cenah kuring mah awak sampayan, disangsangan karung butut ogѐ pantes baѐ. Beu, ari karung butut teuing mah piraku kѐtang! Alhamdulillah......ieu sabagian ni’mat nu dipaparinkeun ku Gusti keur diri kuring, tina mangrѐwu-rѐwu ni’mat Mantenna keur sakumna umat di pawenangan.
Henteu ojol-ojol jadi kieu awak kuring tѐh. Ngeusi jeung singset. Baheula mah kaasup begѐng awak tѐh. Kutilang dara cenah ceuk nu di mah gѐ. Kurus, langsing, dada rata. Ah....! Katambah deui cѐѐhan pisan boga awak tѐh, babari gering. Meus-meus nyareri awak. Meus-meus panas tiris. Ari rumahuh baѐ, nu di imah sok sambutut, bari pokna, “Meni babarian pisan boga awak tѐh!”. Ihhhh..meni euweuh karomantisan pisan ka pamajikan tѐh. Lain diupahan batur rumahuh tѐh, kalah ka dibѐrѐ tutut. Biwirna manyun siga tutut. Kapanan rѐk babari capѐ gѐ pantes, sagala rupa didekulan ku sorangan. Ti mimiti urusan dapur, mayar listrik, mayar telepon, antar - jemput budak, istuning ku sorangan, tara sok ngariripuh manѐhna. Nya ahirna kuring curhat ka nu jadi indung.
Pun biang tѐh bumina rada nyingcet ti tempat kuring nganjrek. Anjeunna linggih di Kampung Randukurung, Cimahi pasisian, babatesan jeung Desa Pakuhaji, Kabupatѐn Bandung Barat. Ari kuring, beunang disebutkeun cicing di dayeuh, da ka puseur dayeuh Kota Cimahi tѐh beunang dijugjug ku waktu nu ngan saukur memenitan.
“ Atuh da tara nyempetkeun olah raga meureun Tѐtѐh mah! Jaba aktivitas sapopoѐ sakitu padetna.
Olah raga atuh saminggu sakali baѐ mah sempetkeun. Da geus randutdut ciga Emih kieu mah bakal kaduhung engkѐna geura. Lalaki mah nyahona urang tѐh belejag baѐ, dina kaayaan kumaha baѐ oge”, anjeunna ngawurukan, basa kuring bѐbѐja yѐn awak tѐh sok loba nu karasa.
“Muhun Mih, rumaos. Da ku ѐmutan tѐh ngepѐl sareng nyeuseuh gѐ tos kalebet olah raga”, ceuk kuring bari tungkul.
“Bѐda deui atuh, nyeuseuh jeung ngepѐl mah lain olah raga. Tѐtѐh mah cicing di kota, meureun loba sanggar-sanggar atawa tempat kebugaran. Cik nyempetkeun!”, saur Emih. Teu lila ngobrol tѐh da rѐk moro nganteurkeun Si Jimat kursus Basa Inggris. Tuluy kuring amitan ka nu jadi indung.
Sanggeus ngobrol jeung nu jadi indung, nepi ka imah kuring mikir. Aya leresna kasauran Emih tѐh.
Kuring galѐcok na jero hatѐ. Keur ngahuleng kitu torojol Ēla, kapiadi kuring.
“Nembѐ uih Tѐh Risma? Wirѐh tadi abdi ka dieu Mio-na tacan aya!”, bari gѐk diuk di ruang tamu.
“Enya. Ti bumi Emih heula tadi tѐh bari nyimpangkeun gepuk kasenengna”, ceuk kuring.
“Teh Ris, terang teu di urang aya GOR anyar?”, Ela nanya ka kuring.
“Henteu. Ah, Tѐtѐh mah da tara apal nanaon ari teu dibѐjaan mah. Mulang ti sakola dekul kana PR di dapur. Bѐrѐs-bѐrѐs nya tuluy ngaguher kѐrѐk”, ceuk kuring.
“Di Kebon Jeruk, caket kapling perumahan. Kagungan Pa Imam anu janten pulisi tѐa. Tѐh Ulan nami istrina mah. Putrana tѐh kapan rѐrѐncangan A Raka basa di TK”, manѐhna ngajelaskeun.
“Oh...., Mamah Rully!”, kuring kakara apal. Kitu pan kabiasaan di sakola mah. TK atawa SD kitu gѐ. Lain ngaran asli indungna anu sok disebut tѐh, tapi disebut ku ngaran anakna, contona Mamah Rully, Mamah Ilham, Mamah Raka jeung sajabana.
“Saurna mah di ѐta GOR tѐh diayakeun senam aѐrobik . Ngiringan yu Teh!”, Ēla ngajak kuring. Asa mobok magih gorowong kuring tѐh, asa ditonjok congcot. Keur mah geus aya niat, katambah deui manggih jalanna, aya batur deuih. Meni giak kuring ngahayukeun.
Satuluyna kuring jeung sabagian ibu-ibu di wewengkon kuring rajin miluan senam di ѐta GOR. Saminggu tѐh dua kali. Poѐ Salasa jeung poѐ Kemis. Ti tabuh dua beurang nepi ka tabuh satengah opat sorѐ.
Lolobana mah ibu-ibu anu garendut wungkul di tempat senam tѐh. Tapi, anu awakna ciga kuring ogѐ loba,jeung rata-rata ngarora kѐnѐh, sapantaran kuring. Malah nu gadis kѐnѐh gѐ aya, tapi nya kitu awakna bagbrag-bugbrug, teu puguh rupa.
“Euleuh...meni resep ningali awak Nѐng Risma mah. Cangkѐng leutik, bujur ngeusi. Sugan mah gitar Spanyol wѐh. Jangkung alit caperenik. Mun abdi boga awak ciga kieu moal sunum-senam ah kacapѐ-capѐ”, cenah ceuk Bu Tati ka kuring.
“Enya nya Tѐh Risma mah, awak leutik gѐ imbitna ayaan, teu ciga abdi tѐpos!”, Neng Isni mairan.
“Komo abdi mah, ceuk nu di imah gѐ pajar cenah Si Bujur kojong, da pѐdah ieu parabot calik abdi mah gedѐ pisan. Sagedѐ kojong. Jaba beuteung, tingali geura siga nu keur bulan alaeun. Ah..pusing mikiran awak”, Ceu Nina milu nѐmbrong. Kuring mah ukur imut. Teu nyahoeun nu diparujina tѐh awakna hѐngkѐr jeung cѐѐhan pisan.
“Keun lah ulah hariwang, urang dimodifikasi ku abdi, asal rutin, rajin jeung panteng kahayangna, dijamin parabapana nararapel, lѐngkѐt kaya perangko”, saur Bu Enung instruktur aѐrobikna. Sarѐrѐa saleuseurian.
Ku lantaran poѐ ѐta tѐh munggaran pisan ngamimitian senam, instruktur mѐrѐ heula pengarahan. Pelaksanaan senam tѐh kabagi 3 bagian. Warming up, latihan inti jeung cooling down. Intina cenah, lamun urang rutin ngiluan senamna, lain baѐ stamina urang anu kalatih tapi bagian-bagian vital dina awak urang ogѐ bakal kaolah. Saperti cangkѐng, dada, taktak sarta urat-urat sѐjѐnna.Tangtuna baѐ sakumna nu geus hirup rumah tangga mah bakal surti, pentingna ngajaga kelenturan jeung kakuatan cangkѐng pikeun aktivitas dina ngalaksanakeun hirup rumah tangga, utamana dina urusan “kontek body”. Kuring gѐ beuki sadar sanggeus narima katerangan ti instruktur. Pangpangna cenah, lamun kaom ibu, sakumna awѐwѐ maksudna mah, henteu merhatikeun kana kumaha pentingna olah raga, bakal gancang kaserang ku osteoporosis. Iy.......bararaid!
Bener. Karasa pisan mangpaatna miluan senam tѐh. Lila-lila stamina awak kuring tѐh asa karasa nambahan. Cangkѐng nu babari cangkeul tѐh rada ngurangan. Malah teu cukup ku senam wungkul, kuring tuluy sakalian miluan batminton di ѐta GOR. Beuki dieu beuki karasa ngeunaheun awak tѐh, henteu beyѐ
jeung ararѐnoy. Tapi singset, jeung sѐhat deuih.
Hiji mangsa, Ēla nyampeur senam. Manѐhna ngagorowok di buruan imah kuring.
“Tѐh Risma hayu! Badѐ mapah atawa kana motor?”
“Urang mapah wѐ, sakalian nyampeur Mamah Farhan”, kuring saged nyampeurkeun.
Bral kuring duaan laleumpang muru ka jalan gedѐ nu brasna ka imah Mamah Farhan tѐa. Biasana mah sok motong jalan, ka gang leutik gigireun imah kuring. Tapi teuing kunaon, poѐ ѐta dikeresakeun hayang jalan ka hareup, ka jalan gedѐ paragi liliwatan angkot nu ka Pasar Atas-keun. Kasampak aya ibu-ibu opatan keur singrariung hareupeun toko Pa Bangbang. Toko sembako nu kawilang panglengkepna di deukeut imah kuring. Opatanana gѐ tatangga kuring. Maranѐhna mah ibu rumah tangga sajati, teu bari kula-kuli ciga kuring. Jaba kahirupanana geus marapan, cukup sandang genah papan, sarta henteu kakurangan pangan. Jadi baroga waktu pisan keur tingrariung bari ngarobrol, ngobrolkeun sinѐtron dina tѐlѐvisi, atawa teuing naon baѐ nu diobrolkeunana tѐh. Teu apal jeung kuring mah teu hayang apal.
“ Parunten!”, ceuk kuring basa ngaliwat ka hareupeunana.
“ Badѐ senam?”, salah saurang di antarana nanya ka kuring, Bu Maѐ nu nanya tѐh.
“ Muhun, hayu atuh bilih badѐ ngersakeun!”, Ēla hideng nѐmbalan.
“ Mangga ah, teu acan purun!”, Bu Bangbang nu ngajawab tѐh.
“ Enya, abdi gѐ mikir heula rѐk miluan senam tѐh. Padahal baju senam mah aya kana opat setѐlna, ngahaja bapana mangmeulikeun”, ceuk Bu Deni.
“ Lebar atuh Bu, ѐta acuk tara dianggo”, ceuk kuring.
“ Lain lebar-lebar teuing ku baju, lain acan purun deuih, tapi rada sieun abdi mah rѐk senam tѐh”, cenah Bu Deni nuluykeun omonganana. Bu Deni tѐh carogѐna boga jabatan penting di hiji perusahaan swasta di kota Bandung.
“ Naha bet sieun Bu?”, kuring nanya deui.
“ Tara nongton TV kitu? Identik jeung nu kararitu ningan awѐwѐ di sanggar senam mah. Api-api sibuk ku kagiatan senam ka ditu-ka dieu,nepi ka tara ngariung jeung tatangga, ujung-ujungna kapanggih bet jadi mahmud, mamah muda, alias istri simpenan”, cenah bari gudas-gadeus, mantak peureus kana ceuli omonganana tѐh. Ah, lain layaneun nu kieu mah. Ceuk kuring na jero hatѐ. Gancang baѐ pamitan bari satengah rurusuhan indit. (hanca)

PELAKSANAAN HUBUNGAN KONSELING (HELPING RELATIONSHIP)

PELAKSANAAN HUBUNGAN KONSELING (HELPING RELATIONSHIP)

oleh Hena Sumarni,11 Juli 2010 

Keterampilan melaksanakan hubungan konseling hendaknya tidak hanya dimiliki oleh guru BP saja. Semua guru termasuk di dalamnya guru mata pelajaran seyogyanya menguasai keterampilan melaksanakan bimbingan konseling ini. Setiap mata pelajaran tentunya memiliki karakteristik yang berbeda-beda. Mulai dari bahan ajar, metode, tingkat kesukaran, kompetensi yang harus dicapai serta hal-hal mendasar lainnya yang berhubungan dengan kurikulum sebuah mata pelajaran. Hal ini tentu disikapi secara berbeda-beda oleh subyek didik. Dalam kondisi inilah tercipta sebuah interaksi antara individu yang satu dengan individu lainnya. Dan ketika interaksi itu tercipta maka di sanalah seharusnya tercipta hubungan yang saling menguntungkan. Simbiosis mutualisma.
Simbiosis mutualisma yang dimaksud dalam konteks ini adalah hubungan yang terjalin secara menguntungkan bagi subyek didik dan menguntungkan pula bagi pendidiknya. Ketika pendidik dengan penuh semangat menyampaikan uraian materi pelajaran, akan sangat diuntungkan jika subyek didik yang dihadapi memberikan tanggapan dengan sebaik-baiknya. Bila tolak ukurnya adalah tingkat ketuntasan, maka tanggapan terbaik siswa atas materi pelajaran yang diterimanya adalah menunjukan angka prosentase 100%. Tetapi, bagaimanakah jika kenyataan di lapangan menunjukan hal yang sebaliknya?
Dalam konteks situasi seperti inilah keterampilan pelaksanaan hubungan konseling diperlukan oleh guru mata pelajaran. Karena pemecahan masalah kesulitan belajar hanya akan berjalan secara efektif jika guru mata pelajaran yang bersangkutanlah yang menyelesaikannya. Guru mata pelajaran akan dapat bekerja secara terarah agar tepat sasaran.
Secara umum, bimbingan konseling bertujuan untuk menumbuhkan, mengembangkan, dan membantu setiap individu yang membutuhkannya. Beberapa bidang atau profesi yang melakukan hubungan konseling antara lain adalah: dunia kedokteran/kesehatan, perusahaan dan industri, serta bidang pendidikan. Pada umumnya, bidang pendidikan selalu berintikan pada kegiatan bimbingan. Bimbingan dilaksanakan agar anak didik menjadi kreatif, produktif, dan mandiri. Dengan kata lain, pendidikan berupaya untuk mengembangkan individu anak. Hal-hal yang termasuk ke dalam perkembangan individu anak meliputi segala aspek dalam diri anak, yakni: intelektual, moral, sosial, kognitif, dan emosional. Dan kegiatan bimbingan dan konseling adalah suatu upaya untuk membantu perkembangan aspek-aspek tersebut menjadi optimal, harmonis, dan sewajarnya. Selanjutnya diharapkan tercipta sebuah relasi, yakni relasi pendidikan antara pendidik dan subyek didik. Relasi pendidikan antara pendidik dan subyek didik merupakan hubungan yang membantu karena selalu diupayakan agar ada motivasi pendidik untuk mengembangkan potensi anak didik dan membantu subyek didik memecahkan masalahnya.
Masalah yang dihadapi anak didik, hubungannya dengan mata pelajaran atau bidang studi adalah meliputi hal-hal sebagai berikut: tidak menyukai mata pelajaran tertentu, tidak menyukai guru tertentu, sulit memahami materi yang diajarkan, kurangnya konsentrasi pada waktu belajar, lingkungan kelas yang kurang mendukung, anggota kelompok yang tidak kooperatif dan sebagainya. Tentu saja hal ini tidak dapat dibiarkan begitu saja. Harus dicari sebuah upaya untuk menanggulanginya. Dengan melaksanakan bimbingan konseling inilah upaya-upaya memecahkan masalah yang dihadapi siswa dapat dilakukan.
Menurut Arthur J. Jones (1970), bimbingan dapat diartikan sebagai “ the help given by one person to another in making choices and adjustment and in solving problems”. Pemberian bantuan kepada seseorang dalam memecahkan masalah-masalahnya. Sebuah pernyataan yang sangat sederhana tetapi sarat dengan makna. Ada dua unsur yang terlibat secara langsung dalam proses bimbingan tersebut, yaitu pembimbing (pendidik) dan terbimbing (subyek didik).
Sebagai langkah awal dalam kegiatan helping relationship adalah memahami klien. Klien adalah semua individu yang diberi bantuan secara profesional oleh seorang konselor (pembimbing) baik atas permintaan dirinya sendiri ataupun pihak lain. Hubungannya dengan yang sering kita temukan di lapangan adalah klien yang kita hadapi klien yang diberi bantuan bukan atas dasar permintaannya sendiri, melaikan atas permintaan orang lain terutama kita sebagai pengajar mata pelajaran yang bersangkutan.
Oleh sebab itu, kita sebagai guru mata pelajaran, harus memiliki keterampilan tertentu agar proses konseling berjalan secara kondusif, produktif, kreatif dan menunjukan hasil yang baik. Dengan kata lain proses konseling berjalan dengan sukses. Menurut Shertzer and Stone (1987) mengemukakan bahwa keberhasilan dan kegagalan proses konseling ditentukan oleh tiga hal, yakni: kepribadian klien, harapan klien, dan pengalaman/pendidikan klien.
Kepribadian klien sangat berperan penting untuk menentukan keberhasilan proses konseling. Aspek-aspek kepribadian klien seperti: sikap, emosi, intelektual, dan motivasi perlu mendapatkan perhatian dengan sebaik-baiknya. Seorang klien yang cemas ketika sedang berhadapan dengan konselor akan terlihat dari prilakunya. Seorang konselor yang baik tentu harus berusaha menentramkan kecemasan kliennya dengan berbagai cara. Dalam istilah konseling dikenal dengan sebutan teknik attending yaitu keterampilan menghampiri, menyapa, dan membuat klien betah dan mau berbicara dengan konselor. Ataupun bisa dengan cara mengungkapkan perasaan-perasaan cemas kliennya semaksimal mungkin dengan cara menggali atau mengeksplorasi, sehingga keluar dengan leluasa bahkan mungkin sampai klien tersebut mengeluarkan air mata, sehingga klien dapat mencurahkan semua permasalahan yang dihadapinya kepada konselor.
Harapan klien. Dapat diartikan sebagai adanya kebutuhan yang ingin terpenuhi melalui proses konseling. Pada umumnya, harapan klien terhadap proses konseling adalah untuk memperoleh informasi, menurunkan kecemasan, memperoleh jawaban dan mencari solusi dari persoalan yang sedang dialami serta mendapatkan petunjuk dan arahan bgaimana dirinya menjadi lebih baik dan lebih berkembang. Sebagai konselor yang baik, tentu kita harus pandai dan terampil mengarahkan dan memupuk harapan terbimbing (subyek didik) ke arah yang lebih realistis. Bahwa dengan melakukan bimbingan diharapkan dapat menjadi jalan merubah dirinya ke arah yang lebih baik.
Pengalaman dan pendidikan klien. Pengalaman dan pendidikan klien merupakan faktor yang turut menentukan keberhasilan proses konseling. Dengan pengalaman dan pendidikan tersebut, klien akan lebih mudah menggali dirinya sehingga persoalannya makin jelas dan upaya pemecahannya makin terarah. Pengalaman klien dalam kegiatan konseling bisa digali melalui kegiatan berkomunikasi, seperti wawancara dan berdiskusi sehingga klien secara terbuka mau menceritakan semua permasalahan yang dihadapinya.
Dengan demikian konselor akan dapat terbantu dalam merumuskan dan menentukan langkah selanjutnya yang diperlukan oleh klien untuk menunjang keberhasilan proses konseling. Dari ketiga hal yang telah diuraikan di atas, dapatlah disimpulkan bahwa tahap-tahap konseling dapat dilakukan seperti di bawah ini:
Tahap awal. Meliputi kegiatan attending (keterampilan menghampiri, menyapa, dan membuat klien betah dan mau berbicara dengan konselor), empati primer dan advance ( berempati terhadap masalah yang dihadapi klien), refleksi perasaan ( upaya untuk menangkap perasaan, pikiran, dan pengalaman klien kemudian merefleksikannya kembali pada klien), eksplorasi perasaan, pengalaman dan ide, menangkap ide-ide/pesan-pesan utama, bertanya terbuka, mendefinisikan masalah bersama klien, dorongan minimal (minimal encouragement).
Tahap pertengahan. Teknik yang dibutuhkan pada tahap ini adalah: memimpin (leading), memfokuskan (focusing), mendorong (supporting), menginformasikan (informing), memberi nasehat (advising), menyimpulkan sementara (summarizing), dan bertanya terbuka (open question).
Tahap ahir. Tahap ini disebut tahap konseling (action). Teknik yang dapat digunakan pada tahap ini adalah: menyimpulkan, memimpin, merencanakan, mengevaluasi dan mengakhiri proses konseling.

Sumber: KONSELING INDIVIDUAL
Teori dan Praktek
Prof. DR. Sofyan S. Willis
Penerbit ALFABETA BANDUNG – 2007

(Ditranslate  kana basa Sunda, Mangle-No. 2287 1-6 September 2010)